Polska Izba Magazynowania Energii i Elektromobilności przekazała 27 stycznia 2026 stanowisko w ramach konsultacji społecznych programu „Dofinansowanie Przydomowych Magazynów Energii”.

1) Wprowadzenie

PIME z zadowoleniem przyjmuje kierunek wsparcia prosumenckich magazynów energii w latach 2025–2029. Program ma potencjał, aby stać się kluczowym impulsem dla rozwoju rynku, zwiększenia autokonsumpcji energii z OZE oraz odciążenia sieci dystrybucyjnych. W obecnym kształcie wymaga jednak istotnych doprecyzowań i korekt, aby:

• uniknąć wykluczenia znacznej części rynku (szczególnie instalacji 5–10 kWh),
• podnieść poziom cyberbezpieczeństwa i interoperacyjności,
• ograniczyć ryzyka jakościowe i audytowe związane z limitami cenowymi,
• zapewnić rzeczywisty europejski local content i odporność łańcucha dostaw,
• uzgodnić wymagania techniczne (np. backup, ppoż.) z realnie dostępnymi i bezpiecznymi rozwiązaniami.

2) Podsumowanie kluczowych rekomendacji PIME (executive summary)

1. Limit pojemności

• Znieść minimalny próg 12 kWh lub obniżyć go do 5 kWh (ew. 10 kWh) zgodnie ze standardowym typoszeregiem rynku.
• Nie ograniczać maksymalnej pojemności administracyjnie (poza wynikającymi z ppoż.), a posługiwać się limitem dotacji (zł/kWh i/lub kwota maks.).

2. Limity finansowe

• Utrzymać limit dotacji (np. 800 zł/kWh) i/lub całkowity limit kwotowy, ale zrezygnować z twardego odrzucania wniosków wyłącznie z powodu przekroczenia ceny 3 000 zł/kWh (aby nie premiować najtańszych, potencjalnie gorszych jakościowo rozwiązań i zapobiec „optymalizacjom faktur”).

3. EMS (system zarządzania energią)

• Wymagać niezależności EMS od producenta falownika/magazynu (interoperacyjność).
• Preferować rozwiązania autonomiczne/edge (bez przymusu chmury producenta), z funkcją „zero export” i prostym sterowaniem odbiorami (np. styk bezpotencjałowy).
• Dopuścić chmurę, ale z twardą lokalizacją danych w UE/EOG; wyłączyć transfery poza UE/EOG.
• Wymagać zdalnych aktualizacji (OTA) ze szczególnym naciskiem na łatki bezpieczeństwa.

4. Backup (praca wyspowa)

• Utrzymać wymóg backupu, ale dopuścić różne poziomy backupu (pełny/częściowy) potwierdzone dokumentacją producenta, bez dyskryminowania rozwiązań.

5. Europejski produkt (local content)

• Dofinansowanie (zwłaszcza dodatkowe) uzależnić od statusu „produktu europejskiego”, tj. realnej produkcji i procesów kontrolnych w UE/EOG — sam montaż/konfekcjonowanie lub tylko etykietowanie „made in EU” nie wystarcza.
• W szczególności wymagać, aby BMS i kluczowa elektronika były produktami europejskimi (beneficjent rzeczywisty z UE).

6. Porządek audytowy i przejrzystość kosztów

• Zapisać wymogi ograniczające pakietowanie kosztów i umożliwiające przejrzysty audyt (np. wytyczne fakturowania i zakresów rzeczowych).

7. Dopasowanie do ppoż. i segmentu rolniczego

• Zapisy programu uzgodnić z aktualnymi wymogami ppoż. dla magazynów prosumenckich.
• Umożliwić większe pojemności (powyżej 30 kWh tam, gdzie ppoż. na to pozwala) — szczególnie w rolnictwie i na terenach o większym obciążeniu szczytowym.

8. System rozliczeń

• Różnicowanie poziomu wsparcia nie powinno zniechęcać do inwestycji w magazyny u prosumentów pozostających w net‑meteringu; warto przeanalizować proporcje dofinansowania tak, by nie powstał bodziec do „sztucznej” zmiany systemu rozliczeń tylko pod dotację.

3) Szczegółowe uwagi i propozycje zmian

3.1. Minimalna pojemność magazynu (12 kWh)

Problem:

• Próg 12 kWh wyklucza znaczną część rynku prosumenckiego (ok. 30–40% obecnie to instalacje 5–10 kWh).
• Może promować wybranych producentów (np. typoszereg 6/12/18 kWh) i kolidować z praktyką projektową wynikającą z przepisów ppoż.
• Ryzyko sztucznego przewymiarowania i wzrostu kosztów.

Rekomendacja:

• Znieść minimalny próg pojemności lub obniżyć do 5 kWh (ew. 10 kWh) w zgodzie ze standardowym typoszeregiem (5 kWh).
• Pozostawić limit dotacji (zł/kWh) i maksymalną kwotę jako główne narzędzia kontroli kosztów — bez dyskryminacji rozwiązań poniżej 12 kWh.

Proponowane brzmienie (wariant kompromisowy):

„Dofinansowaniu podlega zakup i montaż magazynu energii elektrycznej o minimalnej pojemności 5 kWh; zgłoszenie potwierdza OSD. Dopuszcza się większe pojemności, zgodnie z obowiązującymi przepisami ppoż. i warunkami przyłączenia.”

3.2. Limity cenowe i dotacyjne (3 000 zł/kWh i 800 zł/kWh)

Problem:

• Sztywna granica 3 000 zł/kWh jako kryterium odmowy dofinansowania może:
  • spychać rynek w stronę najtańszych komponentów (niższa jakość, większa awaryjność),
  • sprzyjać zniekształceniom fakturowania (pakietowanie usług, przesuwanie kosztów), co utrudni audyt i weryfikację.

Rekomendacja:

• Zrezygnować z odmowy dotacji wyłącznie z powodu przekroczenia 3 000 zł/kWh.
• Utrzymać limit dotacji (np. 800 zł/kWh) i maksymalną kwotę na instalację (np. wynikającą z regulacji ppoż., np. 30 kWh × 800 zł/kWh = 24 000 zł), przy jednoczesnym dopuszczeniu większych instalacji tam, gdzie ppoż. na to pozwala (np. rolnictwo).

Proponowane brzmienie (logika dopłat):

„Wysokość dofinansowania wynosi do 30% kosztów kwalifikowanych, nie więcej niż 800 zł/kWh oraz nie więcej niż kwota maksymalna określona w programie. Przekroczenie ceny jednostkowej na rynku nie stanowi samoistnej podstawy odmowy przyznania dotacji.”

3.3. EMS – wymagania, cyberbezpieczeństwo i interoperacyjność

Problem:

• Popularne dziś chmury producenckie (często operatorzy z APAC/ChRL) oraz praktyki remote‑only zwiększają ryzyka przejęcia kontroli nad urządzeniami, eksfiltracji danych i podatności (m.in. BMS/inwertery/monitoring).
• Uregulowania typu „chmura w UE” nie wystarczą, jeśli systemy nadrzędne i łańcuchy wsparcia pozostają poza UE.
• Nadmierna telemetria i rozbudowane algorytmy nie są konieczne w segmencie mikroinstalacji; za to konieczna jest prosta, lokalna automatyka (edge).

Rekomendacje:

• Wymóg niezależności EMS od producenta inwertera/magazynu (interoperacyjność i redundancja).
• Preferencja dla pracy autonomicznej (edge) z możliwością działania bez konta w chmurze.
• Twarda lokalizacja danych: wyłącznie UE/EOG, zakaz transferu poza UE/EOG dla danych operacyjnych i osobowych.
• Funkcja „zero export” (z progiem blokowania eksportu, np. przy ujemnych/niski cenach energii).
• Proste sterowanie odbiorami (min. styk bezpotencjałowy) dla zwiększenia autokonsumpcji.
• OTA (over‑the‑air) dla aktualizacji bezpieczeństwa (przyszła zgodność m.in. z NIS2/KSC).

Proponowane doprecyzowania w programie:

• W rozdziale dot. EMS dodać: „EMS musi być niezależny od producenta inwertera/magazynu (interoperacyjny), umożliwiać lokalne sterowanie ładowaniem/rozładowaniem oraz pracę bez usług chmurowych. Wymagana funkcja zero‑export i OTA. Dane są przetwarzane i przechowywane wyłącznie w UE/EOG; zakazuje się transferu danych poza UE/EOG.”

3.4. Backup (praca wyspowa)

Problem:

• Wymóg pracy wyspowej jest słuszny z punktu widzenia odporności, ale nie wszystkie systemy wspierają pełny backup w standardzie.
• Sztywne wymaganie pełnego backupu może niepotrzebnie zawęzić konkurencję.

Rekomendacja:

• Wprowadzić definicję i dopuszczenie „backup częściowego” (np. wybrane obwody krytyczne), przy obowiązku jasnego deklarowania zakresu i potwierdzenia w dokumentacji producenta.

3.5. European product / local content (BMS, elektronika)

Problem:

• Sformułowanie „wyprodukowany w UE” bywa nadużywane (montaż końcowy/etykietowanie).
• Bez doprecyzowania BMS i kluczowej elektroniki realny local content jest iluzoryczny.

Rekomendacja:

• Zdefiniować „produkt europejski”: wytworzony na terytorium UE/EOG przez producenta z siedzibą i beneficjentem rzeczywistym w UE, z zasadniczymi procesami wytwórczymi i kontrolnymi w UE.
• Wyłączyć z kwalifikacji przypadki samego montażu/konfekcjonowania na terenie UE.
• Uzależnić dodatkowe dofinansowanie od spełnienia kryterium „produktu europejskiego”, ze szczególnym wskazaniem na BMS.

3.6. Dane i chmura – lokalizacja i zakaz transferu poza UE/EOG

Rekomendacja (zmiana klauzuli):

• Usunąć uznaniowość („w miarę dostępności”) i zapisać jednoznacznie, że „korzysta się wyłącznie z infrastruktury chmurowej zlokalizowanej na terenie UE/EOG”, z zakazem przechowywania i wysyłania danych poza UE/EOG.

3.7. Audytowalność i przejrzystość kosztów

Rekomendacja:

• Wprowadzić jasne wytyczne fakturowania oraz zakaz praktyk utrudniających audyt (pakietowanie pozycji, przesuwanie kosztów).
• Wzmocnić kontrolę powykonawczą w zakresie deklarowanej pojemności, funkcjonalności EMS i backupu.

3.8. Spójność z przepisami ppoż. oraz segment rolniczy

Rekomendacja:

• Doprecyzować, że dofinansowanie obejmuje instalacje zgodne z obowiązującymi przepisami ppoż.
• Nie zamykać możliwości dofinansowania większych pojemności (powyżej typowych 30 kWh), jeżeli wynika to z uzasadnionych profilów zużycia (np. gospodarstwa rolne) i jest zgodne z ppoż.; limitować wsparcie poprzez mechanizmy dotacyjne, a nie arbitralne progi pojemności.

3.9. System rozliczeń (net‑billing / net‑metering)

Rekomendacja:

• Utrzymać neutralność technologiczną i unikać bodźców, które skłaniałyby prosumentów do formalnych migracji systemu rozliczeń tylko dla wyższej dotacji.
• Zweryfikować proporcje dopłat, aby nie zniechęcić prosumentów w net‑meteringu do inwestycji w magazyny (które i tak wspierają sieć i bilansowanie lokalne).

4) Proponowane doprecyzowane zapisy (fragmenty do wprowadzenia do programu)

Poniżej włączam zaproponowane przez zespół brzmienia (skompilowane i ujednolicone):

(A) Rozdział 9.1 – bezpieczeństwo danych i lokalizacja serwerów

„Wnioskodawca dochowa wszelkich starań dotyczących bezpieczeństwa danych i lokalizacji serwerów, składając oświadczenie zgodnie z klauzulą zawartą w załączniku nr … do niniejszego programu, przy czym w zakresie systemów zarządzania energią, oprogramowania, systemów komunikacji oraz przetwarzania i przechowywania danych stosuje się zasadę pierwszeństwa rozwiązań pochodzących z Polski lub innych państw członkowskich UE. Zabrania się przechowywania i wysyłania danych poza UE/EOG.”

(B) 6.1 pkt 1) – koszty kwalifikowane (magazyn energii elektrycznej)

„Zakupu i montażu magazynu energii elektrycznej o minimalnej pojemności 5 kWh, którego zgłoszenie musi zostać potwierdzone przez OSD, przy czym do dofinansowania kwalifikują się wyłącznie magazyny energii stanowiące produkt europejski, tj. wytworzone na terytorium UE/EOG przez producenta posiadającego siedzibę na terytorium UE/EOG i prowadzącego na tym terytorium zasadnicze procesy wytwórcze i kontrolne. Samo dokonanie montażu/konfekcjonowania na terenie UE/EOG przez producenta spoza UE/EOG nie spełnia warunku produktu europejskiego.”

(C) 7.3 – warunki uzyskania dofinansowania (preferencje dla rozwiązań krajowych/unijnych)

„Wprowadza się zasadę pierwszeństwa stosowania rozwiązań technologicznych pochodzących z Polski oraz państw członkowskich UE w zakresie EMS, oprogramowania monitorującego, infrastruktury chmurowej oraz przetwarzania danych generowanych przez instalacje objęte dofinansowaniem. Dane przetwarzane są wyłącznie w UE/EOG.”

(D) 7.2 pkt 3) ppkt b) – dodatkowe dofinansowanie (doprecyzowanie)

„Dodatkowe dofinansowanie przysługuje wyłącznie w przypadku, gdy magazyn energii – w szczególności jego układy elektroniczne BMS – stanowi produkt europejski, tj. został wytworzony na terytorium UE/EOG przez producenta z siedzibą w UE/EOG, którego beneficjentem rzeczywistym jest podmiot z UE, oraz prowadzącego na tym terytorium zasadnicze procesy wytwórcze i kontrolne. Samo dokonanie montażu, konfekcjonowania lub etykietowania („made in EU”) nie spełnia powyższego warunku.”

(E) Załącznik – klauzula dot. bezpieczeństwa danych i lokalizacji serwerów (zmiana uznaniowości)

„Deklarujemy, iż wybierane przez nas rozwiązania technologiczne, w tym w szczególności EMS, oprogramowanie, systemy komunikacji oraz usługi przetwarzania i przechowywania danych, będą korzystać wyłącznie z infrastruktury chmurowej zlokalizowanej na terenie UE/EOG.”

(F) EMS – funkcjonalności minimalne (nowy podpunkt)

„EMS musi: (i) być niezależny od producenta inwertera/magazynu; (ii) umożliwiać pracę lokalną (edge) bez wymogu stałego połączenia z chmurą; (iii) posiadać funkcję zero‑export z parametryzacją progu; (iv) oferować proste sterowanie odbiorami (min. styk bezpotencjałowy); (v) wspierać OTA aktualizacje bezpieczeństwa; (vi) zapewniać lokalizację danych wyłącznie w UE/EOG i brak transferów poza UE/EOG.”

(G) Backup – dopuszczenie poziomów funkcjonalności (doprecyzowanie)

„Wymagana jest funkcjonalność pracy wyspowej (backup) potwierdzona dokumentacją producenta; dopuszcza się backup częściowy (wybrane obwody), pod warunkiem jednoznacznego określenia zakresu i parametrów.”

5) Budżet i harmonogram

PIME popiera uruchomienie programu w 2025 r. i postuluje zabezpieczenie ciągłości naboru (po uzyskaniu zgody EBI) oraz przejrzystych zasad dystrybucji środków. W razie dużej liczby wniosków rekomendujemy mechanizmy proporcjonalnego korygowania poziomu wsparcia zamiast „stop‑go”.

6) Wnioski

Proponowane zmiany podnoszą bezpieczeństwo (fizyczne i cyber), zwiększają dostępność programu dla realnych potrzeb prosumentów i rolnictwa, oraz zapewniają uczciwą konkurencję bez faworyzowania specyficznych typoszeregów. Jednocześnie wspierają europejski łańcuch dostaw oraz rezyliencję infrastruktury energetycznej.